هشدار سازمان غذا و دارو درباره ماسک‌های خانگی و صابون‌های دست‌ساز؛ خطر حساسیت و آسیب‌های پوستی

رئیس اداره نظارت بر سلامت فرآورده‌های آرایشی سازمان غذا و دارو نسبت به استفاده از ماسک‌های خانگی و صابون‌های دست‌ساز فاقد مجوز بهداشتی هشدار داد

 و تأکید کرد که ترکیبات نامشخص، نبود کنترل کیفیت و احتمال آلودگی میکروبی در این محصولات می‌تواند سلامت پوست مصرف‌کنندگان را به خطر بیندازد.

به گزارش پایگاه خبری صنعت مد به نقل از خبرگزاری مهر، فرحناز حسینی، رئیس اداره نظارت بر سلامت فرآورده‌های آرایشی سازمان غذا و دارو، با اشاره به افزایش تبلیغات محصولات آرایشی و بهداشتی دست‌ساز در فضای مجازی، نسبت به توصیه‌های افراد فاقد صلاحیت علمی در زمینه مراقبت از پوست هشدار داد.

وی اظهار داشت: در فضای مجازی، برخی افراد بدون ارائه مستندات علمی معتبر، استفاده از فرآورده‌هایی مانند ماسک‌های خانگی و صابون‌های دست‌ساز را توصیه می‌کنند؛ 

درحالی‌که ترکیبات، کیفیت مواد اولیه و شرایط تولید بسیاری از این محصولات مشخص نیست.

به گفته حسینی، نبود کنترل کیفیت، استفاده احتمالی از مواد اولیه نامناسب و آلودگی‌های میکروبی می‌تواند زمینه‌ساز واکنش‌های آلرژیک، تحریکات پوستی و عوارض پیش‌بینی‌نشده شود.

چرا ماسک‌های خانگی و صابون‌های دست‌ساز ممکن است برای پوست خطرناک باشند؟

استفاده از ترکیبات طبیعی و خانگی برای مراقبت از پوست، موضوع تازه‌ای نیست؛ 

اما طبیعی بودن یک ماده لزوماً به معنای بی‌خطر بودن آن برای پوست نیست.

پوست انسان دارای سد محافظتی طبیعی است که از تبخیر بیش‌ازحد آب و نفوذ بسیاری از عوامل تحریک‌کننده جلوگیری می‌کند. تماس با برخی مواد نامناسب می‌تواند عملکرد این سد محافظتی را مختل کند و باعث خشکی، التهاب یا افزایش حساسیت پوست شود.

مهم‌ترین خطرات احتمالی استفاده از فرآورده‌های آرایشی دست‌ساز فاقد کنترل کیفیت عبارت‌اند از:

۱. واکنش‌های آلرژیک و حساسیت پوستی

برخی مواد گیاهی، اسانس‌ها و ترکیبات معطر ممکن است در افراد مستعد باعث درماتیت تماسی آلرژیک شوند.

این واکنش‌ها می‌توانند با علائمی مانند قرمزی، خارش، التهاب، پوسته‌ریزی و گاهی ایجاد تاول همراه باشند.

نکته مهم این است که حتی اگر فردی پیش‌تر از یک ماده طبیعی بدون مشکل استفاده کرده باشد، احتمال ایجاد حساسیت در تماس‌های بعدی به‌طور کامل منتفی نیست.

۲. آسیب به سد دفاعی پوست بر اثر ترکیبات نامناسب

میزان اسیدی یا قلیایی بودن یک فرآورده، یکی از عوامل مؤثر بر سازگاری آن با پوست است.

برای مثال، برخی صابون‌های قلیایی ممکن است چربی‌های سطح پوست را بیش‌ازحد از بین ببرند و باعث خشکی، کشیدگی و تحریک پوست شوند.

این موضوع به‌ویژه برای افرادی که پوست خشک، حساس یا مستعد اگزما دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۳. احتمال آلودگی میکروبی محصولات خانگی

فرآورده‌هایی که حاوی آب یا مواد فسادپذیر هستند، در صورت تولید و نگهداری نامناسب ممکن است در معرض رشد میکروارگانیسم‌ها قرار بگیرند.

استفاده از ظروف آلوده، نگهداری طولانی‌مدت یا نبود سیستم نگهدارنده مناسب می‌تواند احتمال آلودگی برخی محصولات را افزایش دهد.

این خطر در محصولاتی که روی پوست آسیب‌دیده استفاده می‌شوند، اهمیت بیشتری دارد.

۴. تحریک و سوختگی شیمیایی پوست

برخی دستورالعمل‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، استفاده مستقیم از موادی مانند آب‌لیمو یا ترکیبات بسیار اسیدی و قلیایی را برای روشن‌کردن یا لایه‌برداری پوست توصیه می‌کنند.

چنین روش‌هایی ممکن است موجب تحریک شدید، التهاب و در شرایط خاص آسیب پوستی شوند.

برای نمونه، تماس برخی ترکیبات گیاهی با پوست و سپس قرار گرفتن در معرض نور خورشید می‌تواند باعث واکنش‌های التهابی و تغییر رنگ پوست شود.

آیا تمام ماسک‌های خانگی و محصولات طبیعی مضر هستند؟

خیر. نمی‌توان تمام ترکیبات خانگی یا محصولات دارای منشأ طبیعی را به‌صورت یکسان خطرناک دانست.

میزان ایمنی هر محصول به نوع ماده، غلظت ترکیبات، شرایط آماده‌سازی، مدت تماس با پوست و ویژگی‌های فرد مصرف‌کننده بستگی دارد.

بااین‌حال، نبود اطلاعات دقیق درباره ترکیبات و کنترل کیفیت، ارزیابی ایمنی محصولات دست‌ساز عرضه‌شده در بازار را دشوار می‌کند.

همچنین باید میان ماسکی که فرد برای مصرف شخصی تهیه می‌کند و فرآورده‌ای که به‌صورت تجاری تولید و فروخته می‌شود، تفاوت قائل شد. محصولات عرضه‌شده در بازار باید الزامات قانونی و بهداشتی مربوط به تولید و عرضه را رعایت کنند.

سازمان غذا و دارو: فریب تبلیغات غیرعلمی را نخورید

فرحناز حسینی در ادامه با تأکید بر ضرورت استفاده از محصولات آرایشی و بهداشتی دارای مجوز اعلام کرد که سازمان غذا و دارو تأییدی بر محصولات دست‌ساز فاقد مجوز مورد اشاره ندارد.

وی از مصرف‌کنندگان خواست برای حفظ سلامت پوست، از فرآورده‌های دارای مجوزهای بهداشتی استفاده کنند و تحت تأثیر تبلیغات غیرعلمی قرار نگیرند.

این هشدار در شرایطی اهمیت دارد که در برخی صفحات شبکه‌های اجتماعی، محصولاتی با ادعاهایی مانند رفع سریع لک، درمان قطعی جوش یا روشن‌سازی فوری پوست تبلیغ می‌شوند؛ ادعاهایی که برای پذیرش علمی به شواهد معتبر نیاز دارند.

چگونه محصولات آرایشی و بهداشتی مجاز را تشخیص دهیم؟

برای کاهش خطر خرید محصولات نامعتبر، مصرف‌کنندگان بهتر است پیش از انتخاب فرآورده‌های مراقبت از پوست، چند نکته را بررسی کنند:

• اصالت و مجوز محصول: اطلاعات محصول و کد اصالت را در صورت مشمول بودن، از مسیرهای رسمی معرفی‌شده توسط سازمان غذا و دارو، از جمله سامانه تی‌تک، بررسی کنند.
• مشخصات تولیدکننده: نام شرکت تولیدکننده یا واردکننده مسئول، اطلاعات تماس و مشخصات محصول باید قابل شناسایی باشد.
• ترکیبات و تاریخ مصرف: فهرست مواد تشکیل‌دهنده، تاریخ انقضا و شرایط نگهداری را بررسی کنند.
• نوع بسته‌بندی: از خرید محصولات دارای بسته‌بندی آسیب‌دیده، نشتی یا تغییر غیرعادی در رنگ، بو و بافت خودداری کنند.
• ادعاهای تبلیغاتی: نسبت به وعده‌هایی مانند درمان قطعی مشکلات پوستی در مدت کوتاه یا بی‌ضرر بودن صددرصدی محصول حساس باشند.

داشتن مجوز بهداشتی به معنای نبود احتمال حساسیت در تمام افراد نیست، اما نشان می‌دهد محصول در چارچوب الزامات نظارتی مربوط بررسی و عرضه شده است.

در صورت بروز حساسیت پس از استفاده از ماسک یا صابون چه کنیم؟

اگر پس از استفاده از یک فرآورده آرایشی یا مراقبتی، علائمی مانند سوزش، قرمزی یا خارش ایجاد شد، بهتر است مصرف محصول بلافاصله متوقف شود.

در صورت باقی‌ماندن ماده روی پوست، شست‌وشوی ملایم با آب می‌تواند به حذف آن کمک کند. همچنین تا زمان برطرف‌شدن تحریک، باید از استفاده هم‌زمان از لایه‌بردارها و محصولات تحریک‌کننده دیگر خودداری کرد.

در مواردی که التهاب ادامه پیدا می‌کند، تاول ایجاد می‌شود یا علائم تشدید می‌شوند، مراجعه به پزشک متخصص پوست ضروری است. تورم زبان یا گلو و مشکل تنفس نیز نیازمند دریافت کمک فوری پزشکی است.

نقش آگاهی مصرف‌کنندگان در پیشگیری از آسیب‌های پوستی

گسترش فروش محصولات آرایشی در شبکه‌های اجتماعی، دسترسی مصرف‌کنندگان به انواع فرآورده‌ها را آسان‌تر کرده است؛ اما در کنار این فرصت، تشخیص محصولات معتبر از کالاهای فاقد مجوز نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

توصیه‌های مراقبت از پوست زمانی قابل اعتمادتر هستند که بر پایه شواهد علمی، اطلاعات روشن درباره ترکیبات و ارزیابی ایمنی محصول ارائه شوند.

در نهایت، هشدار سازمان غذا و دارو یادآور این نکته است که طبیعی یا دست‌ساز بودن یک محصول، به‌تنهایی تضمینی برای سلامت و ایمنی آن نیست. انتخاب فرآورده‌های دارای مجوز، بررسی اطلاعات محصول و پرهیز از روش‌های غیرعلمی، از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر آسیب‌های پوستی محسوب می‌شوند.